panorama 360,tatry,skupniów,upłaz,jaworzynka,dolina,kuźnice,murowaniec,gąsienicowa

Tatry - Skupniów Upłaz

Lokalizacja panoramy na google maps
Współrzędne geograficzne GPS panoramy: 49°15'24.37'' N   20°00'12.39'' E

Opis panoramy



Skupniów Upłaz – grzbiet górski wznoszący się pomiędzy Doliną Jaworzynki, a Doliną Olczyską w Tatrach Zachodnich, na odcinku pomiędzy Boczaniem a Przełęczą między Kopami. Grzbiet wznosi się na wysokości ok. 1300-1450 m n.p.m. Nazwa pochodzi od góralskiego nazwiska Skupień, upłaz zaś w gwarze góralskiej oznacza łagodny, trawiasty grzbiet. Od strony Doliny Jaworzynki jest to w istocie trawiasty, zbudowany z wapiennych i dolomitowych skał stok, w którym wznoszą się niewielkie turnie, niektóre z nich posiadają nazwy (Parzące Turnie, Gruba Turnia). W przeszłości zbocza te wchodzące w skład Hali Jworzynka były wypasane. Nadmiernie intensywny wypas doprowadził do ogromnej erozji stoku i niemal całkowitego zniszczenia gleby, która rozdeptana przez stada owiec zmyta została przez spływające po obfitych ulewach wody. Antoni Wrzosek w 1933 r. opisuje stoki Skupniowego Upłazu jako „tworzące ponury krajobraz krasowej pustyni żwirowej”. Obszar ten jest przykładem ogromnych zniszczeń dokonanych przez człowieka w Tatrach. Wycięto tu całkowicie las, a nawet kosówkę, by założyć hale. Drewno spalone zostało w hucie żelaza w Kuźnicach. W latach międzywojennych, po przejęciu tego terenu przez Tatrzański Park Narodowy przeprowadzono tu zadrzewianie, m. in. nasadzeniami modrzewia. Obecnie zachodnie zbocza Skupniowego Upłazu są już w znacznym stopniu zregenerowane. Natomiast ulegają erozji zbocza wschodnie, wskutek ogromnego nasilenia pieszego ruchu turystycznego w tym rejonie (szlak przez Boczań i Skupniów Upłaz na Dolinę Gąsienicową to jeden z najbardziej zatłoczonych tatrzańskich szlaków. Prowadzi dawną drogą górniczą, którą zwożono do Kuźnic rudę żelaza, a do góry wożono drewno niezbędne do obudowy sztolni. Jadwiga Łuszczewska w 1860 r. pisała: „górnicy chcąc sprowadzić wózek pełen ciężaru muszą zdjąć z niego tylne koła i powtykać sękate gałęzie, które czepiając się głazów, tworzą niby wielki hamulec”.

Historycznie nazwa Skupniów Upłaz odnosiła się tylko do tych jego zboczy, które opadają do Doliny Olczyskiej. One również były wypasane, wchodziły w skład Hali Olczysko. Są nieco mniej strome, porośnięte w górnej części trawiastą murawą, w dolnej części zalesione. Obecnie nazwa ta rozciągana jest również na zbocza opadające do Doliny Jaworzynki.

W górnej części Skupniów Upłaz łączy się przełęczą zwaną Diabełkiem z Wielką Kopą Królową, a jego zachodnie zbocza opadają do Długiego Żlebu Jaworzyńskiego, stanowiącego orograficznie prawe odgałęzienie Doliny Jaworzynki. Obecnie Skupniów Upłaz to siedlisko bogatej flory wapieniolubnych roślin tatrzańskich porastającej niezalesione fragmenty murawy i skały wapienne. Rośnie tu m. in.: dębik ośmiopłatkowy, gnidosz dwubarwny, kosatka kielichowa, łyszczec rozesłany, naradka włosista, ostrołódka karpacka, powojnik alpejski, przelot alpejski, oset siny, piaskowiec orzęsiony, pleszczotka górska, sesleria tatrzańska, skalnica seledynowa, gronkowa, nakrapiana, naprzeciwlistna i zwisła, stokrotnica górska, tłustosz alpejski, szarotka alpejska, zerwa kulista i inne. Ze szlaku turystycznego prowadzącego po wschodniej stronie, tuż poniżej zbudowanej z dolomitów triasowych grani, interesujące widoki na Dolinę Olczyską, pobliski Kopieniec Wielki i Giewont.

Copyright(C) Marcin Rejdych http://galeria-zdjec.pl
xxxxxx
wiadomość